Foto ter illustratie Foto: ANP

Foto ter illustratie Foto: ANP

ARNHEM - Gedoe over je uitkering wil je absoluut niet, zo hebben meerdere Gelderlanders al ervaren, bleek in een uitzending van het Omroep Gelderland-programma 'In het vizier van De Jager'. Daarom op een rij wat je moet doen om problemen te voorkomen.

Een klein foutje bij het opgeven van informatie, onenigheid of iets hobby of inkomstenbron is. Of het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV) heeft je opgave niet goed verwerkt... het kan tot enorme gevolgen en terugvorderingen leiden. Hoeveel ellende, bleek wel uit reportages 'Gelderlanders in de knel' door hoge terugvorderingen UWV' over Barend en Chantal, en de vele reacties daarop bij het programma 'In het vizier van De Jager' op TV Gelderland.

Verzaken leidt tot problemen

Het UWV is wettelijk verplicht om uitgekeerde bedragen terug te vorderen en een boete op te leggen als je uitkering krijgt, terwijl je de bijbehorende plichten niet nakomt. Als het vermoeden bestaat dat informatie is achtergehouden, kan er ook nog aangifte volgen.

Welke uitkeringen zijn er?

Nederland kent verschillende uitkeringen bij werkloosheid of als je niet kunt werken door ziekte of handicap. Het UWV kent de werkloosheidsuitkering (WW), de uitkering als je door ziekte niet kan werken (WIA), de arbeidsongeschiktheidswet (WAO) die in 2004 werd vervangen door de WIA, en de uitkering voor jongeren onder de 18 met een handicap of ziekte (Wajong). Daarnaast was er tot 2004 een uitkering voor zelfstandigen die arbeidsongeschikt raakten (WAZ)

Daarnaast is er de bijstandsuitkering (WWB) vanuit de gemeente, voor als je niet meer voor een van de andere uitkeringen in aanmerking komt en ook niet werkt.

Welke algemene plichten gelden bij een uitkering?

Mensen met een uitkering moeten wijzigingen over zichzelf en hun situatie, met de juiste formulieren binnen een week na de verandering doorgeven. Dat betreft bijvoorbeeld contactgegevens, adres en rekeningnummers. Verder moet je alle brieven goed doorlezen, bij afspraken komen opdagen en meewerken aan onderzoek naar je situatie door het UWV.

Wat geldt bij werkloosheid, ziekte of arbeidsbeperking?

Om te beginnen moeten inkomsten worden opgegeven, zoals bijverdiensten en andere uitkeringen. Daarnaast wil het UWV weten wanneer je met vakantie gaat of wanneer je ziek bent.

Niet alleen nieuw werk moet worden opgegeven, maar óók vrijwilligerswerk en vriendendiensten, zoals het oppassen en kleertjes naaien die je tegen kostprijs verkoopt. Verandert je leefsituatie? Samenwonen, of juist weer alleen, een opleiding beginnen, zwanger worden of naar de gevangenis gaan moet worden gemeld, net als een verandering in je verblijfsstatus. Voor uitkering bij arbeidsongeschiktheid moet je veranderingen in je gezondheid melden, net als opname in een ziekenhuis of inrichting.

Bij een uitkering moet je actief werken aan je herstel en re-integratie, je moet actief werk zoeken en behouden en zeker twee jaar lang alle paperassen bewaren om inkomsten mee aan te tonen, zoals loonstroken, belastingaangiften en kasboeken.

En als je in de bijstand bent beland?

Voor de bijstand wordt alles nog wat aangescherpt. Je moet bijvoorbeeld aangeboden werk aanvaarden, ook als dat tot op 3 uur reizen van je huisadres ligt. Je moet je inschrijven bij een uitzendbureau en bereid zijn te verhuizen voor werk, vaardigheden opdoen en meewerken aan bemiddeling. Ook moet je je zo kleden en gedragen dat het je baankansen niet belemmert en moet je moeite doen om de |Nederlandse taal te beheersen. Je moet je fatsoenlijk gedragen tegen de gemeenteambtenaar, anders mag de gemeente je uitkering korten. Alleenstaande ouders met zorgplicht voor jonge kinderen zijn vrijgesteld van arbeidsplicht.

Hoeveel mag je bijverdienen?

  • WW: tot 87,5% van de hoogte van je WW-uitkering, dit wordt gekort. Boven 87,5% stopt de uitkering
  • WIA/WGA (voor tijdelijk arbeidsonteschikten): tot 65% van je laatstverdiende loon, dat wordt gekort. Boven de 65% stopt de uitkering
  • WIA/IVA (voor duurzaam arbeidsongeschikten): tot 20% van je laatsverdiende loon, en daarvan wordt 70% gekort
  • Wajong: alles wat je bijverdient wordt gekort
  • Bijstand: alles wat je bijverdient wordt gekort

Verschil van mening met UWV

Wie het oneens is met beslissingen van het UWV kan bezwaar maken en een klacht in dienen bij het UWV zelf. Leidt dat niet tot een oplossing, dan volgt mediation om er uit te komen. Is het daarna niet opgelost, dan is de volgende stap de Nationale Ombudsman en de stap naar het Juridisch Loket voor juridische hulp.

Kritiek op UWV en gemeente bij uitkeringen

De Socialistische Partij (SP) zegt regelmatig signalen te krijgen dat mensen door UWV of gemeente in de problemen komen. De partij vindt dat de menselijke maat zoek is bij het beoordelen of uitkeringsgerechtigden aan verplichtingen voldoen. De partij heeft eerder dit jaar het Meldpunt Misstanden UWV en Bijstand ingesteld waar honderden reacties op binnenkwamen, meldt kamerlid Bart van Kent in een van de reportages.

Deel dit artikel